Tutku, Hırs, Tutkularının Esiri

0

Tutkulu insanı, hırslı bir insandan veya tutkularının esiri olan birinden ayırt eden şey nedir?

Tutku, sevgi ve aşk gibi yoğun istek duyguları kaynaklı, tek kişilik bir yolculuğun ateşleyici gücüdür.

“Hırs”ın ise temelinde sonu gelmez, dizginlenemeyen duygular vardır. Tutku esinlenmeyi ve yaratım sürecini ifade ederken hırs bunun ötesinde, diğer insanların önüne geçme duygusudur. Rekabeti ve “en” pekiştirme sözcüğü ile kuvvetlendirilmeyi anlatır.

Tutku, arzulanan noktaya ulaşmak için bireysel gayret ve elinden gelenin en iyisini ortaya koyma çabasını gerektirirken, hırsta gayret yerine “mücadele” kelimesi daha uygun olacaktır. Çünkü hırsta, birileri veya bir şeylere karşı mücadele verip üstün gelme kaygısı, elinden gelenin en iyisini ortaya koyma çabasına galip gelir.

Hırs da tıpkı “tutku” gibi, hedefe ulaşmayı kolaylaştıran bir motivasyon aracıdır. Ancak temelinde “üstün olma kaygısı” olması nedeniyle, bir dizi sorunu da beraberinde getirir.

Tutkularının esiri olan bir insan kendi ateşinde yanan, sevdiklerini de hiç düşünmeden bu ateşin içine çekebilen insandır. Bu yönüyle hırstan ayırt edici belirgin bir farkı yoktur.

Herman Melville’in unutulmaz eseri Mobydick’in baş karakteri Kaptan Ahab, tutkularının esiri olan bir insanı betimleyen en güzel örneklerden biridir. Kaptan Ahab’ın, kör bir saplantı hâline getirdiği bir tutkusu vardır. Bu da dev beyaz balina Mobydick’i yakalayarak o güne kadar kimsenin yapamadığı bir şeyi başarmak ve yıllar önce gerçekleşen bir olayın intikamını almaktır. Tutkusunun esiri olan Kaptan Ahab, kendisi ve adamlarının hayatını tehlikeye atmayı göze alacaktır.

Kaptan Ahab karakterinin esin kaynağı ise tutkularının esiri olarak halkını felaketlere sürükleyen Tevrat ve İncil’deki Kral Ahab’dır ki, halkının kaderini, kör bir tutkuyla âşık olduğu kötü kalpli karısı Jesebell’in ellerine bırakmıştır.

Görünen o ki tutku bir amaca güçlü bir anlam katabilir veya her büyük güçte olduğu gibi esaret ve hırsa dönüşmesi durumunda tüm anlamları işlevsiz hâle de getirebilir.

Kaynak: Uyum Anahtarı Sy. 127, İlker Canbulut, Sola Unitas Yayınları, İstanbul Ocak 2019

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here